Նշենիներն արթնացել, Իրար գլխով ենանում Եվ հրճվումեն, որ իրենք Առաջինն են արթնանում:
Ձնծաղիկն է ծիծաղում Լացակումած մի թմբից, Կարմիր գլխիկն է հանում Դաղձը խոնավ իր ճմբից: Ցանկապատի մի ճեղքից Եղինջն իր աչքն է բանում, Ծիլը թեթև ժպիտով Ծանր հասկ է խոստանում: Ծանոթ խոսքեր է ասում Լեզուն բացվածմի առու, Եվ առուները բոլոր Ձայն են տալիս իրարու:
Հարցեր և առաջադրանքներ
1․ Բացատրի՛ր տրված բառերը․
Գարնանամուտ – գարնան սկիզբ
Հրճվել – ուրախանալ
Լացակումած – արցունքոտ
Ճումբ – հողակտոր
2․ Դուրս գրիր քեզ դուր եկած հատվածները:
Ձնծաղիկն է ծիծաղում Լացակումած մի թմբից, Կարմիր գլխիկն է հանում
Ջաննի Ռոդարի Ժամանակին մի երիտասարդ էր ապրում: Նա երազում էր մեծ գիտնական դառնալ: Գիշեր-ցերեկ սովորում էր, երկար տարիներ, ու մի օր վերջապես ինքն իրեն ասաց. – Ես շատ բան եմ սովորել, գիտնական եմ դարձել և հիմա բոլորին ցույց կտամ‚ թե ինչեր կարող եմ անել: Միանգամից անցավ փորձեր անելուն: Նա հայտնաբերեց պանրի անցքերը: Բայց հետո իմացավ‚ որ դրանք վաղուց հայտնաբերված են: Ի՛նչ պիտի աներ, շարունակեց սովորել: Սովորում էր առավոտից իրիկուն, իրիկունից առավոտ, երկար ամիսներ: Մի օր վերջապես ինքն իրեն ասաց. – Ավարտելու ժամանակն է, ես շատ բան եմ սովորել, գիտնական եմ դարձել և հիմա բոլորին ցույց կտամ‚ թե ինչեր կարող եմ անել: Նա անձրևանոցի վրայի անցքերն էր հայտնաբերել,և բոլորը մի լավ ծիծաղեցին իր վրա: Գիտնականն էլի չհուսահատվեց‚ նորից սկսեց գրքեր կարդալ‚ փորձեր անել: Ու մի օր վերջապես ինքն իրեն ասաց. – Ըհը՛, հիմա ես համոզված եմ‚ որ չեմ սխալվում: Հիմա ես իսկական գիտնական եմ: Բայց, արի ու տես, որ այս անգամ էլ սխալվեց: Նա նավերը ջրաներկով ներկեց. շա՜տ թանկ նստեց: Դա դեռ ոչինչ, ծովի ջրի գույնն էլ փոխվեց: – Մեկ է` ես կդառնամ մեծ գիտնական‚-որոշեց գյուտարարը, չնայած մազերն արդեն սպիտակել էին: Նա նորից գրքերը ձեռքն առավ և այնքան պարապեց, որ իսկապես գիտնական դարձավ: Այդ ժամանակ նա կարող էր հնարել՝ ինչ ուզեր: Լուսին գնալու մի մեքենա հորինեց: Մի գնացք էլ ստեղծեց, որն ընդամենը մի բրնձահատիկով կարող էր հազարավոր կիլոմետրեր սլանալ: Կոշիկներ կարեց‚ որոնք երբեք չէին մաշվում, ու էլի լիքը հետաքրքիր բաներ: Նա միայն մի բան չկարողացավ գտնել ՝ ինչպես սովորենք երբեք չսխալվել: Երևի ոչ ոք էլ չի կարող դա գտնել:
Հարցեր և առաջադրանքներ
Ի՞նչ հայտնագործություններ արեց գիտնականը: Նա հայտնաբերեց պանրի անցքերը,անձրևանոցի վրայի անցքերը,հորինեց լուսին գնալու մեքենա :Գիտնականը հայտնագործեց կոշիկներ ,որոնք չեն մաշվում: Գնացք, որը մի բրնձահատիկով կարող էր հազարավոր կիլոմետրեր սլանալ:
Իսկ դու ի՞նչ կուզեիր ստեղծել, որը հիմա չկա: Ես կուզեի ստեղծել ձեռնոցներ ,որոնք թռչում են երկնքում:
Երազանքիդ մասին պատմի՛ր: Ես կուզեի,որ ես ունենայի փոքր փիսիկ,որովհետև իրենք շատ սիրուն կենդանիներ են:
Գտի՛ր հատկանիշ ցույց տվող բառերը: Մեծ,երկար,շատ,իսկական,թանկ:
Հեքիաթից առանձնացրու՛ ինչ հարցին պատասխանող բառեր, ավելացրու՛ ինչպիսի հարցին պատասխանող բառեր և բառակապակցություններ ստացի՛ր (օրինակ՝ երիտասարդ-խելացի երիտասարդ): Գիտնական-հայտնի,գիտնական Տարիներ-երկար տարիներ Ինչեր-տարբեր ինչեր փորձեր-հետաքրքիր փորձեր անցքեր-խորը անցքեր իրիկուն-հանգիստ իրիկուն առավոտ-ուրախ առավոտ ամիսներ- երկար ամիսներ ժամանակ-կարճ ժամանակ բան- անհետաքրքիր բան գրքեր- մեծ գրքեր գյուտարար-խելացի գյուտարար մեքենա-թռչող մեքենա գնացք-արագընթաց գնացք բրնձահատիկ-սպիտակ բրնձահատիկ կոշիկներ-մաշվող կոշիկներ
Жил-был маленький козлёнок, который научился считать до десяти. Однажды он подошёл к озерцу и вдруг увидел себя в воде. Он удивлённо остановился и долго смотрел на себя. – Раз! – сказал Козлёнок. Это услышал Телёнок. – Что ты делаешь? – спросил он. – Я сосчитал сам себя, – ответил Козлёнок. — Хочешь, я и тебя сосчитаю? – Если это не больно, сосчитай, – сказал Телёнок. – Это совсем не больно. Я – это раз, ты – это два. Один, два! – Ме-е-е! Ма-а-ма! – заплакал Телёнок. – Козлёнок меня посчитал. – А что это такое? – сердито промычала Корова. – Я научился считать до десяти, – сказал Козлёнок. – Вот послушайте: один – это я, два – это Телёнок, три – это Корова. Один, два, три! – Ой, он и тебя сосчитал! – заплакал Телёнок. Корова с Телёнком бросились на Козлёнка. Тот испугался и побежал по лужайке. А за ним – Корова с Телёнком.
Գիտե՞ք, որ աչքերն էլ են գանգատվում: Չե՞ք հավատում: Մի անգամ իմ բախտը բերեց,
ես կարողացա լսել, թե ինչպես են նրանք բողոքում: – Ոչ ոք չգիտի,-տրտնջում էին նրանք,-թե ի՜նչ մեղք ենք մենք, խեղճ ենք մենք: Արդեն մի
քանի դար է՝ մեր կյանքն անտանելի է: Մենք միշտ տեսնում էինք, որԱրեգակը պտտվում
է Երկրի շուրջը: Բայց հայտնվեցին Կոպերնիկոսն ուԳալիլեյը և ապացուցեցին, որ ես
սխալվում եմ, ամեն ինչ հակառակն է՝ Երկի՛րն է պտտվում Արեգակի շուրջը:
Նայում էինք ջրի մեջ և տեսնում, որ նա մաքուր է ու թափանցիկ: Բայց հայտնվեց մի
հոլանդացի Լևենգուկ, մանրադիտակ ստեղծեց և պարզվեց, որ մի կաթիլ ջրում ավելի
շատ կենդանի էակ կա, քան ամենամեծ գազանանոցում:
Հիմա էլ, տե՛ս, գիշերը նայում ենք երկնքին, ա՜յ այնտեղ՝ վերև: Երկինքը սև է, ինչպես
կասկածներն են լինում: Ամեն ինչ մեզ համար պարզ է, ախր մենք հրաշալի ենք տեսնում:
Բայց դուրս է գալիս, որ մենք էլի սխալվում ենք: Մեզ մոտեցնում են աստղադիտակին,
որն ուղղված է դեպի երկինք: Դե երկինք է էլի՝ իր լուսնով, աստղերով: Ու հանկարծ մենք
տեսնում ենք, որ այնտեղ միլիոնավոր աստղեր կան: Այնպես որ՝ հիմա ուզենք թե չուզենք,
ապացուցված է, որ մենք ամեն ինչ սխալ ենք տեսնում: Երևի լավ կլինի, որ մենք
անցնենք թոշակի: – Կեցցե՛ք: Բայց առանց աչքերի ո՞վ է դիտելու մանրադիտակներով, աստղացույցներով:
Հարցեր և առաջադրանքներ
Դուրս գրի՛ր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ:
Տրտնջալ-բողոքել,
Էակ-մարդ:
Քո կարծիքով՝ քո աչքերն ինչի՞ց կբողոքեն:
Իմ կարծիքով աչքերս կբողոքեն,որ ես շատ համակարգիչ նայեմ:
Իսկ ի՞նչն է ամենագեղեցիկ բանը, որ տեսել են քո աչքերը երբևէ:
Ամենագեղեցիկ բանը,որը իմ աչքերն են տեսալ, դա մայրամուտն է:
4. Աչքերիդ անունից քո մեկ օրվա մասին պատմի՛ր:
Այսօր մենք առավոտյան արթնացանք, և մեր տիրուհին գնաց խոհանաց:Նա թեյ խմեց և կեքս կերավ, որի համար շնորհակալություն ասաց ստամոքսը:Տիրուհիս գնաց դպրոց, որտեղ նա այդ օրը ուներ հետևյալ դասերը՝ մաթեմ,ռուսերեն,անգլերեն:Դպրոցում տիրուհիս ընդմիջմանը իր ընկերների և ընկերուհիների հետ գնաց հաց ուտելու:Երբ վերջացրեցին, գանցին դասարան:Դասերն ավարտելեւց հետո մայրիկը տիրուհուն վերցրեց:Նա հաց կերավ, դաս արեց և գնաց քնելու:Ահա մեր մեկ օրը:
Կար-չկար մի տղա, որն ամբողջ օրը սրան-նրան ձանձրացնում էր իր հարցերով: Հարցեր տալն, իհարկե, վատ բան չէ, ընդհակառակը, հարցասիրությունը գովելի է, բայց վատն այն էր, որ այդ տղայի հարցերին ոչ ոք չէր կարողանում պատասխանել: Ասենք, գալիս էր ու հարցնում. – Ինչո՞ւ դարակները սեղան ունեն: Մարդիկ զարմանքից աչքերը չռում էին, կամ էլ հենց այնպես պատասխանում. – Դարակները նրա համար են, որ նրանց մեջ որևէ բան դնեն, օրինակ՝ սպասք, դանակ, պատառաքաղ և այլն: – Ես գիտեմ՝ ինչի համար են դարակները, բայց ինչո՞ւ դարակները սեղան ունեն: Մարդիկ թոթվում էին ուսերը և հեռանում: Մի ուրիշ անգամ նա հարցնում էր. – Ինչո՞ւ պոչը ձուկ ունի: Կամ թե՝ – Ինչո՞ւ բեղերը կատու ունեն: Տղան մեծանում էր, բայց շարունակում էր ինչուիկ մնալ, և այն էլ՝ ոչ թե սովորական, այլ՝ թարս ինչուիկ: Մեծանալուց հետո էլ նա դիմում էր բոլորին զանազան հարցերով: Պարզ է, որ ոչ ոք չէր կարող պատասխանել նրա հարցերին: Բոլորովին հուսահատվելով՝ թարս ինչուիկը տեղափոխվեց մի սարի գագաթ, իր համար խրճիթ շինեց և այնտեղ հնարում էր նոր-նոր հարցեր: Հնարում էր, գրում տետրի մեջ, իսկ հետո շատ էր չարչարվում, որ գտնի դրանց պատասխանները: Ամբողջ կյանքում նա այդպես էլ երբեք չգտավ իր հարցերի պատասխանները: Եվ ինչպե՞ս գտներ, եթե նրա տետրում գրված էր. «Ինչո՞ւ ստվերը բարդի ունի: Ինչո՞ւ ամպերը նամակ չեն գրում: Ինչո՞ւ նամականիշները գարեջուր չեն խմում»: Աստիճանաբար նրա մորուքն աճեց, մի երկա՜ր մորուք դարձավ: Հարցասերը չէր էլ մտածում այն սափրել. դրա փոխարեն նա նոր հարց էր հորինում. «Ինչո՞ւ մորուքը դեմք ունի»: Երբ նա մահացավ, մի գիտնական ուսումնասիրեց նրա կյանքը և զարմանալի հայտնագործություն կատարեց. պարզվեց, որ այդ ինչուիկը սովոր էր գուլպաները թարսերես հագնել և այդպես էլ հագնում էր իր ողջ կյանքում: Հենց այդ պատճառով էլ մինչև վերջ չսովորեց ճիշտ հարցեր տալ: Հապա նայիր քո գուլպաներին, ճի՞շտ ես հագել:
Հարցեր և առաջադրանքներ
Դեղինով նշված բառերն առանձնացրո՛ւ և բացատրական բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:
Թոթվել-թափ տալ
Խրճիթ- Հողածածկ կտուրով գյուղական հասարակ փոքրիկ տուն, Հյուղ:
Զանազան-տարբեր ,բազմազան:
Քո կարծիքով ինչո՞ւ էր Ինչուիկը տարօրինակ հարցեր տալիս:
Ինձ թվում է, թե Ինչուիկը տարօրինակ հարցեր էր ,որ ավելի խելոք և գրագետ դառնար:
Քեզ համար ի՞նչն է ձանձրալի:
Իմ համար ձանձրալի է,որ նա տարբեր մարդկանց անիմաստ հարցեր է տալիս:
Փորձի՛ր պատասխանել Ինչուիկի հորինած հարցերին:
ա. – Ինչո՞ւդարակներըսեղանունեն:
Դարակները սեղան ունեն,որ հնարավոր լինի տարբեր բաներ դնել:
բ. – Ինչո՞ւձուկըպոչունի:
Ձկները ունեն պոչ,որ արագ լողան:
գ. –Ինչո՞ւբեղերըկատուունեն:
Կատուները բեղեր ունեն,որ կարողանան ավելի լավ զգալ ուտելիքի հոտը կամ էլ ուրիշ բանի հոտ:
դ. – Ինչո՞ւամպերընամակչենգրում:
Ամպերը չեն գրում նամակ,որովհետև իրենք մարդ չեն:
ե. – Ինչո՞ւմորուքըդեմքունի:
Մորուքը դեմք չունի,որովհետև ինքը մարդ չէ:
Տեքստից դուրս գրի՛ր բարդ բառեր և օգտագործելով նրա մասերը՝ նոր բառեր կազմի՛ր:
Կար-չկար մի աղջիկ։ Մի օր նա ուշ քնեց և երազում տեսավ թափանցիկ դուռ։ Նա մտավ այդ դռնով և տեսավ մի թեյնիկի։ Թեյնիկը շտապ վազում էր և ասում.
— Շտապո՛ւմ եմ, շտապո՛ւմ եմ։
Եվ նրա հետևից վազում էին փոքրիկ թեյնիկներ։
Աղջիկը մտածեց, որ թեյնիկը երևի շատ կարևոր տեղ է գնում, և սկսեց վազել նրա հետևից։ Ճանապարհին նա տեսավ այս աշխարհի տարբեր տարօրինակ բնակիչների։
Հանկարծ աղջիկը տեսավ մի մեծ խնձոր։ Այդ խնձորի վրա աճում էին բազմաթիվ փոքրիկ ծառեր։ Ծառերը շարժվում էին և բարձրաձայն կանչում էին.
— Աղջի՛կ, աղջի՛կ, մի պահ կանգնի՛ր մեզ մոտ։
Բայց աղջիկը պատասխանեց.
— Կներեք, փոքրիկ ծառեր, ես հիմա շտապում եմ։
Եվ նա շարունակեց վազել թեյնիկի հետևից։
Հանկարծ նրա գլխավերևում սկսեցին թռչել գրքեր։ Գրքերը թևերի նման բացված էջերով պտտվում էին օդում և ասում.
— Կարդա՛ մեզ, կարդա՛ մեզ։
Աղջիկը զարմացավ, բայց ասաց.
— Հիմա ժամանակ չունեմ, ես պետք է հասնեմ թեյնիկին։
Եվ նա շարունակեց իր ճանապարհը։
Հետո նա տեսավ մի մեծ կատու։ Աղջիկը կատվին հարցրեց, թե ուր է գնում թեյնիկը։ Կատուն ցույց տվեց ճանապարհը, և աղջիկը շարունակեց իր ճանապարհը։
Ճանապարհին նա տեսավ պարող գդալներ։ Գդալները պտտվում էին, թռչկոտում և ուրախ պարում։ Նրանցից մեկը ասաց.
— Մնա՛ մեզ հետ:
Աղջիկը ժպտաց և ասաց.
— Շնորհակալություն, բայց ես պետք է շտապեմ։
Եվ նա շարունակեց իր ճանապարհը։
Նա գնաց, գնաց և վերջապես տեսավ, որ թեյնիկը հասել էր խնջույքի։ Նրանք միասին թեյ խմեցին , պարեցին և ուրախացան:Երբ ամեն ինչ ավարտվեց, աղջիկը կրկին տեսավ թափանցիկ դուռը։ Նա մտավ դրա մեջ և հանկարծ հայտնվեց իր մահճակալի վրա։
